Witamy serdecznie na stronie internetowej Oddziału Łódzkiego
Katolickiego Stowarzyszenia Dziennikarzy.

Mamy nadzieję, że ułatwimy Państwu docieranie do rzetelnej informacji. Tutaj chcemy prezentować wielkość oraz problemy naszego Kościoła, zagadnienia społeczne, cywilizacyjne, publikacje członków Stowarzyszenia, stanowiska w ważnych kwestiach. Nie będziemy konkurować w informacjach bieżących z innymi portalami (niektóre z nich wskazujemy w odnośnikach), natomiast gorąco zapraszamy do lektury wszystkich tekstów - ich aktualność znacznie przekracza czas prezentacji na stronie głównej. Zachęcamy do korzystania z odnośników: "Publikacje" i "Polecane". Mamy nadzieję na stały rozwój strony dzięki aktywnej współpracy użytkowników. Z góry dziękujemy za materiały, uwagi, propozycje.
Prosimy kierować je na adres: lodz@katolickie.media.pl

start Polecane Publikacje polecane Mordowali bezbronnych. Trauma kresowa.

Mordowali bezbronnych. Trauma kresowa.

Od zbrodni popełnionej przez sowieckich i żydowskich „partyzantów” w Koniuchach, na obrzeżu Puszczy Rudnickiej, mija właśnie 70 lat. Śledztwo w tej sprawie, po interwencjach Kongresu Polonii Kanadyjskiej i załączeniu licznych dowodów, toczy się już prawie 13 lat.

Co dotychczas zrobiono, co ustalono? Pion śledczy IPN co roku publikuje lakoniczny komunikat, którego treść praktycznie nie zmienia się, choć mijają lata, które powinny być poświęcone na dokonanie szeregu ustaleń i intensywne informowanie opinii publicznej. Wystarczy przypomnieć sprawę Jedwabnego – tam „wszystko” zrobiono przez rok, aby na okrągłą, 60. rocznicę praktycznie zamknąć sprawę. Dziś już mało kto pamięta, że było to umorzenie postępowania, pozostało w nim mnóstwo niewyjaśnionych i niedokończonych wątków, a wątpliwości pozostało nie mniej niż na początku śledztwa. A może nawet więcej.

W sprawie Koniuch jest inaczej. Po latach gromadzenia informacji przez badaczy i publicystów (które na bieżąco otrzymywali śledczy lub z których mogli bez przeszkód korzystać, ponieważ były natychmiast publikowane) dysponujemy częściowymi listami zarówno ofiar dokonanej tam 29 stycznia 1944 r. masakry, jak też jej sprawców.

Okazuje się jednak, że zbrodnia zbrodni nierówna. W sprawie Jedwabnego można było sprawstwo przypisać Polakom, i to jeszcze przed solidnymi badaniami sprawy. W Koniuchach taki zabieg jest jednak niemożliwy, zatem milczą na ten temat czołowe media, a samozwańcze autorytety moralne, które zawsze mają usta pełne frazesów, w tej sprawie wymownie nie zabierają głosu. „Gazeta Wyborcza” wymieniła tę miejscowość bodajże raz: 7 maja 2001 r. podała (za komunikatem PAP): „Drewniany krzyż upamiętni ofiary masakry około 50 mieszkańców wsi Koniuchy na Litwie”. Tylko tyle.
Nikogo nie oszczędzili

Co wiemy o tej zbrodni? Zachowały się liczne dokumenty wytworzone przez „partyzantkę” sowiecką i żydowską, niemiecki i litewski aparat okupacyjny, Armię Krajową. W okresie powojennym powstały wspomnienia, pamiętniki i relacje. Niektóre z nich są bardzo szczegółowe i zawierają drastyczne opisy bestialstwa, przywołane przez samych uczestników. Powstały opracowania szczegółowo dokumentujące zbrodnię, jej przebieg i skutki. Nie ma więc żadnych wątpliwości, kto, gdzie i kiedy dokonał masakry oraz kim były ofiary – tu przypomnijmy: kilkoro dzieci (najmłodsze miało zaledwie 1,5 roku), kobiety i mężczyźni, wszystko polscy cywile. Przez kilkadziesiąt powojennych lat głównie uczestnicy rozpowszechniali zakłamaną wersję, jakoby był to uzasadniony atak bohaterskich partyzantów na silnie umocniony garnizon niemiecki!

29 stycznia 1944 r. nad ranem na małą polską wieś (położoną z dala od innych siedzib ludzkich) napadła 120-osobowa grupa sowieckich „partyzantów” z pobliskiej Puszczy Rudnickiej. Oddziały te nosiły bardzo wzniosłe nazwy: „Śmierć Okupantom”, „Śmierć Faszyzmowi”, „Mściciel”, „Walka”, „Ku Zwycięstwu”, „Piorun”, „Margirio”, „Oddział im. Adama Mickiewicza”. Prawie połowę z nich stanowili sowieccy „partyzanci” narodowości żydowskiej. Nie ma na ich temat rzetelnej literatury historycznej z prawdziwym opisem czynów bojowych, bo tych było niewiele. Istotą ich działania było trwanie i pilnowanie sowieckiego porządku w kraju okupowanym do 1941 r. przez Sowietów, a później przez Niemców. „Akcji” w Koniuchach również nie da się zaliczyć do czynów bojowych, tym bardziej że skierowana była wyłącznie przeciwko bezbronnej ludności cywilnej, a jej celem miało być skuteczne zastraszenie okolicy. Makabryczna rzeź połączona z wyjątkowym bestialstwem trwała około godziny. Zginęło co najmniej 38 osób, kilkanaście było rannych, w tym kilka bardzo ciężko. Wieś została doszczętnie obrabowana i spalona, przestała istnieć.
Terror i rabunek

Po tragicznej w skutkach okupacji sowieckiej trwającej do 22 czerwca 1941 r., podczas której dziesiątki tysięcy Polaków straciło życie, a setki tysięcy wywieziono na Syberię, nowy okupant, tym razem niemiecki, stosował podobne metody podboju i utrzymania Kresów w swoim władaniu. Ale w terenie pozostały całe masy tzw. okrużeńców, czyli rozbitków z Armii Czerwonej. Nie wszyscy enkawudziści i przedstawiciele sowieckich władz komunistycznych i państwowych zdołali się ewakuować. W ciągu kilku miesięcy stworzyli oni liczną konspirację i z czasem zaczęli tworzyć własne oddziały „partyzanckie”. Nie miały one takiego charakteru jak Armia Krajowa – nastawiały się głównie na przetrwanie i manifestowanie istnienia władzy sowieckiej. Ale wobec wszelkich przeciwników (przede wszystkim AK) występowały zdecydowanie wrogo, także nikczemnie denuncjując ich nawet Niemcom. Coraz licznej przyłączali się do nich zbiegowie z gett, w tej okolicy przede wszystkim z pobliskiego Kowna. Ich ostoją była potężna i niedostępna Puszcza Rudnicka, w której sowieckie oddziały czuły się bezpiecznie. Mogły zatem bezkarnie terroryzować okoliczną ludność, nękać ją conocnymi napadami, rabować.

Mieszkaniec Rudnik i żołnierz VII Brygady Wileńskiej AK Witold Aładowicz „Bogdaniec” wspominał: „Kiedy przyszła władza sowiecka [1939], Żydzi zostali jej sympatykami, wielu wstąpiło do partii komunistycznej. Podczas okupacji Żydzi zaczęli denuncjować ziemian, oficerów polskich do NKWD. Członkowie rodzin, którym udało się uciec, wiedzieli, kto ich wydawał. Nie jest tajemnicą, że wśród NKWD-zistów nie brakowało osób narodowości żydowskiej. Z tego powodu niechętnie przyjmowano ich do oddziałów polskiej partyzantki. Podczas okupacji niemieckiej w Puszczy Rudnickiej mieściła się baza sowieckiej partyzantki z Żydami, złodziejami, byli w niej Polacy – komsomolcy z Gaju. Na Długiej Wyspie działał oddział ’Za rodinu’. Tu znajdował się południowy obkom partii. Utrzymywali się głównie z rabunków, bardzo lubili złoto i zegarki (…)”.

Jeden z uczestników, Israel Weiss, kilkanaście lat później napisał w swych wspomnieniach, że konflikty z ludnością polską miały charakter wyłącznie odwetowy i były to ekspedycje karne: „Przedsięwzięto karne kroki wobec kolaborantów, a jedna z wiosek, która była notoryczna w swej wrogości do Żydów, została całkowicie spalona” (Relacja Israela Weissa, w: Baruch Kaplinsky (red.), Pinkas Hrubieshov. Memorial to a Jewish Community in Poland, Tel Aviv 1962, s. XIII). Jednak każdy, kto niszczył w tak okrutny sposób polskie wioski, obiektywnie działał przecież na rzecz niemieckich okupantów. Było to bowiem zaplecze dla miejscowych oddziałów AK, które w przeciwieństwie do sowieckich „partyzantów” cały czas prowadziły walki z Niemcami.
Pili i śpiewali

Nawet wśród sprawców pojawiły się – nieliczne wprawdzie – wyrzuty sumienia, co tym bardziej warto odnotować: „Wioska Koniuchy stała się tylko wspomnieniem pełnym popiołów i trupów. Dostała nauczkę. Dowódca zebrał wszystkie oddziały, podziękował im za ich dobrze spełnione zadanie oraz rozkazał przygotować się do powrotu do bazy. Ludzie byli zmęczeni, ale z ich twarzy wyzierała satysfakcja i szczęście z wykonanego zadania. Tylko niewielu zdawało sobie sprawę, że popełniono straszliwy mord w ciągu godziny. Ci nieliczni wyglądali ponuro, smutno i mieli poczucie winy. (…)

Dotarliśmy do bazy późno w nocy. Byłem zmęczony i zmordowany, a więc zasnąłem od razu, tak jak większość z naszego oddziału. Jak się dowiedzieliśmy następnego dnia, pozostałe oddziały zostały przywitane jak bohaterowie za zniszczenie Koniuchów. Pili, jedli i śpiewali całą noc. Sprawiło im przyjemność zabijanie i niszczenie, a najbardziej picie” (Paul Bagriansky, „Koniuchi”, Pirsumim, Tel Aviv: Publications of the Museum of the Combatants and Partisans, nr 65-66 (grudzień 1988), s. 120-124).

Po latach jednak w coraz liczniej publikowanych wspomnieniach i relacjach żydowscy uczestnicy zbrodni licytowali się nawet liczbą ofiar, podnosząc ją i do trzystu osób. Sami jednak strat nie ponieśli żadnych, mimo że atakowali przecież silnie ufortyfikowany „garnizon niemiecki”.
Taktyka zaprzeczania

Gdy sprawa została nagłośniona po wszczęciu śledztwa przez IPN, zaczęły pojawiać się publikacje innego rodzaju, negujące istotę wydarzeń.

Historyk izraelski Dov Levin (były członek oddziału „Śmierć Okupantom”) stwierdził, że poruszenie tej sprawy spowodowane jest „złośliwymi intencjami”. Ale w 2007 r. litewski wymiar sprawiedliwości też wszczął podobne śledztwo. Reakcja środowiska żydowskiego była jednoznaczna – potępiono to jako „wybryk antysemicki”. Mieszkańcom Koniuch zarzucono natomiast, że mordowali Żydów, więc był to w pełni uzasadniony odwet, ponieważ byli… niemieckimi „kolaborantami”! Już nie padały argumenty, że stacjonował tam niemiecki garnizon. Ich rolę przejęli zatem… Polacy. Twierdzono również, że bezbronnych cywilów nie tknięto. Śledztwo bardzo szybko zostało umorzone.

Zaczęły się też ukazywać publikacje dzieci sprawców, w których przyjęto dodatkową linię obrony, ocierającą się o absurd dla osób jako tako znających ówczesne realia. Ale dla anglosaskiej opinii publicznej może to być przekonujące, bo skąd mają znać zawiłości okupacji w Europie Środkowo-Wschodniej, w tym i w Polsce?

Na przykład w 2008 r. ukazała się książka Michaela Barta i Laurel Corony „Until Our Last Breath: A Holocaust Story of Love and Partisan Resistance” (New York: St. Martin’s Press, 2008). Jest to biografia Leizera Barta (policjanta z getta wileńskiego) i jego żony Zeni (Kseni) Lewinson-Bart, którzy byli w żydowskiej „partyzantce” w Puszczy Rudnickiej. Ich syn Michael napisał, że skoro nie wszyscy mieszkańcy spacyfikowanej wsi zginęli w tej makabrycznej akcji (to prawda, że nielicznym udało się zbiec i ocalić życie), to oznacza, iż „partyzanci” ich wcześniej o tym ostrzegli i ze szlachetnej litości pozwolili im… uciec: „Każdemu w miasteczku, kto się poddał, pozwolono odejść, lecz ci, którzy opierali się lub nie usłuchali wezwań, aby się poddać, zostali zabici”.

Książka zebrała entuzjastyczne recenzje, ponieważ jakoby ukazała „moralne dylematy członków żydowskiego ruchu oporu”. Przypomnijmy więc, że nie było to miasteczko, tylko głucha wieś. Mieszkańców nikt nie ostrzegł, przeciwnie – sprawcy zrobili wszystko, aby nikt nie uszedł z życiem, na szczęście nie do końca skutecznie. Polacy nie mogli się poddać, bo przecież i tak byli bezbronni, a sprawcy przystąpili do rzezi natychmiast.
Bez litości

Świadkowie nawet po kilkudziesięciu latach wspominali te wydarzenia ze zgrozą, jak np. Stanisława Woronis: „Partyzanci sowieccy często zaglądali do nas przedtem. Zwykle zjawiali się ze stanowczym rozkazem lub rewolwerem w ręku, byśmy dali kury, świniaka lub inną żywność. Potem dokonywali wręcz grabieżczych napadów, niczym bandyci. Nasi mężczyźni zbuntowali się. Nie mieliśmy czym karmić własne dzieci. U niektórych bieda aż piszczała. Kiedy zorganizowano samoobronę, rozprawiono się z nami w sposób bestialski, stosując mord i ogień. Mogłabym zrozumieć męskie porachunki, ale mordowania niewinnych ludzi, nigdy! To było gorsze niż wojna. Na wojnie ucieka się przed kulą. Tych, kogo w Koniuchach kula nie trafiła, lub tylko raniła, dobito żywcem. (…)

Strach i świst kul poza plecami będę pamiętać do końca dni. Tak, jak płonącą wieś, daremnie błagającą o litość.

Wróciliśmy do Koniuch nie od razu. Partyzanci sowieccy czuwali i nie daj Boże, jak kogoś znaleźli. Tego krwawego dnia zginęła też bliska rodzina mego męża. Dwudziestoletnia Ania Woronis słynęła na całą okolicę ze swej urody… Tak bardzo szkoda mi chłopaczka Antka Bobina. Młody, piękny, pracowity. Nie mieszkał tu, służył u gospodarzy gdzie indziej. Ale akurat odwiedził wieś rodzinną. Ojciec jego był w szpitalu w Bieniakoniach. A Antek tak niewinnie zginął… Podobnie było z rodziną Pilżysów, która przyjechała z Wilna, gdyż nabyła tu dom… Nie utrzymywaliśmy z nimi bliższych kontaktów, gdyż mieszkali dalej, za rzeką. Wiem jednak, że mieli dzieci… Czym zawiniły dzieci?… Molisowa np. miała córeczkę w wieku 1,5 roku. Trzymała ją na ręku, uciekając. Obie padły od kul…” („Nasza Gazeta” (Wilno) 29 III – 4 IV 2001 r.).
Rozkazy w jidysz

Dowódcą żydowskich oddziałów w Puszczy Rudnickiej był Abba Kovner. Jest on uważany za jednego z największych bohaterów żydowskiego ruchu oporu w Europie. W 1997 r. otrzymał w United States Holocaust Memorial Museum (założonym przez Miles Lerman Centre for Jewish Resistance) „Medal of Resistance”, a w 2001 r. jego żona Vitka Kempner Kovner otrzymała nagrodę specjalną „Certificate of Honor” za bohaterstwo i waleczne czyny. Podczas uroczystej ceremonii w Izraelu Vitka Kovner podkreśliła, że Żydzi walczący w Puszczy Rudnickiej sami uważali się za partyzantów żydowskich, nie sowieckich: „Jestem dumna z tego, że dane mi było walczyć jako Żydówce, członkini żydowskiego oddziału bojowego, pod rozkazami żydowskich dowódców, w którym mówiło się i wydawało rozkazy w jidisz” („United States Holocaust Memorial Museum”, Newsletter, February/March 2001). Wyróżniali się jednak nie tylko językiem, ale też wyglądem zewnętrznym.

Informację o tym, jak wyglądali „partyzanci sowieccy” z Puszczy Rudnickiej pod koniec okupacji niemieckiej (w lipcu 1944 r.), zawarł w swych wspomnieniach prof. Czesław Zgorzelski („Przywołane z pamięci”, Lublin 1996). Gdy przedzierał się z grupą innych osób z Wilna w stronę Lidy, postanowił zatrzymać się na niewielkim folwarczku w Bojkach: „Już zbliżaliśmy się do zabudowań, gdy zza ogrodzenia wyłonił się (…) pan Edward, (…) ostrzegł, że w pobliżu krąży banda (rzekomo partyzantów sowieckich) z Puszczy Rudnickiej: dziwacznie poprzebierani – w łachmanach, ale i w futrach, niektórzy z kolczykami w uszach, uzbrojeni w pistolety, nie wyglądali wcale na partyzanckie wojsko sowieckie. Przeszli tędy właśnie przed godziną”. Sowieci poddani byli bardzo surowej dyscyplinie wojskowej. Byli wprawdzie kompletnie zdemoralizowani, słynęli z gwałtów i rabunków, jednak nie chodzili po lesie w lipcu (!) w futrach i z kolczykami w uszach. Można więc być pewnym, o kogo chodziło.

Miles Lerman w referacie wygłoszonym na Uniwersytecie DePaul w Chicago w 1998 r. (był wówczas przewodniczącym Rady Muzeum Holokaustu w USA) stwierdził: „Żydowscy partyzanci byli zwykle pierwszymi ochotnikami w najbardziej niebezpiecznych akcjach. Fakty dowodzą, że Żydzi odgrywali pierwszoplanową rolę w partyzantce i walczyli odważnie w większości partyzanckich grup w całej Europie”. Jeśli tak, to akcja w Koniuchach (a wcześniej w Drzewicy, Nalibokach, Świńskiej Woli i wielu innych miejscach) chluby im nie przyniosła.

W Polsce Ludowej oczywiście nie można było takich spraw badać, a nawet ich przypominać. Ale nie do końca – Henoch Ziman vel Genrikas Zimanas, który był jednym z dowódców sowieckiej „partyzantki” w Puszczy Rudnickiej, został odznaczony… Orderem Wojennym Virtuti Militari. Mimo że sprawa znana jest od kilkunastu lat, kapituła Orderu dotychczas go tego zaszczytu nie pozbawiła. Dlaczego?

Dlaczego też „Gazeta Wyborcza”, tak czuła na wszelkie odchylenia od „oficjalnych” ustaleń, nie przeprowadzi własnego śledztwa dotyczącego tej zbrodni? W sprawie masakry z 8 maja 1943 r. w Nalibokach (w której zginęły 132 osoby, w tym wiele kobiet i dzieci) podjęła przecież taki trud. Piotr Głuchowski i Marcin Kowalski zatytułowali swą książę tak: „Odwet. Prawdziwa historia braci Bielskich” (Biblioteka „Gazety Wyborczej”, Warszawa 2009). Co prawda, ich ustalenia zakończyły się katastrofą i obietnicą wydania nowej wersji, bo „prawdziwa historia” okazała się ocieraniem o plagiat i nieudolną kompilacją (redakcja zaznaczyła, że chodziło tylko o „braki i uchybienia”). Piotr Głuchowski zapowiedział, że „w drugim wydaniu książki błędów nie będzie”. Ponieważ do dziś drugiego wydania jednak nie ma, autorzy tego wiekopomnego dzieła mogą być nadal zajęci retuszem tamtej książki i być może nie mają czasu na badanie innej sprawy. A jeśli sprawę Naliboków już zarzucili (o czym może świadczyć znaczny upływ czasu), mogą się wziąć za sprawę Koniuch. Materiałów będą mieli aż nadto. I mogą wyprzedzić znacznie organa śledcze…

Sowieccy i żydowscy „partyzanci”, którzy brali udział w masakrze polskiej ludności cywilnej w Koniuchach

Z „Brygady Kowieńskiej”
– oddział „Śmierć Okupantom”:
Hilel Aronowicz
Edvarda Bekker
Matwej (Mordechai) Brik
Pela Chas
Sara Hempel (Gempel)
B. Gelenina (Bejla Ganelina?)
S. Gilis
Khoks (Chanan) Kagan
Berel (Boris, Beka, Dov) Kot
Fajga Kulbak (Kolbak, Kulbakaite)
Misza Mejerow (Meirow)
Lazar Mozas (Eliezer Mozes)
Icek (Izhak) Nemzer
Perec Padison
Ida Pilownik (Wilencok)
Jankl (Jakow) Ratner
Michail Rubinson
Mosze Szerman
Dovid Teper
Lita Teper
Michail Truszin
Pejsach Volbe (Folbe)
Lejb Zajcew
Eliezer Zilber
Leiser Zodikov (Codikow)

Z „Brygady Wileńskiej”:
Pol (Paul) Bagriansky – „Za Zwycięstwo”
Leizer Bart – Drugi oddział strzelców
Shlomo Brand – „Za Zwycięstwo”
Fania Jocheles (Brancowska) – „Mściciel”*
Shmuel Kaplinsky (Schmuel Kaplinski) – „Za Zwycięstwo”
Anatolij Michajlowicz Kockin
– „Za Ojczyznę”
Isaac Kowalski – Drugi oddział strzelców
St. Kuozis – Oddział im. Margirisa
Chaim Lazar-Litai – „Mściciel”
Elhanan Magid – „Za Zwycięstwo”
Jacowb Prenner (Jakow Prener)
– „Za Zwycięstwo”
A. Uždavinis – Oddział im. A. Mickiewicza
Israel Weiss – „Za Zwycięstwo”
Zalman Wolozni (Wyłożny) – „Śmierć
Faszyzmowi”
Abraham Zeleznikow – „Walka”
L. Žubikas – „Za Ojczyznę”

* Ponieważ kategorycznie zaprzeczyła, że brała udział w tej masakrze, zob.: Rachil Margolis, Niemnogo swieta wo mrakie: Wospominanija (Vilnius: Gosudarstwiennyj Ewriejskij muziej imieni Wilniusskogo Gaona, 2006), s. 411.

Leszek Żebrowski

za: http://www.naszdziennik.pl/wp/66603,mordowali-bezbronnych.html

***

Trauma kresowa


Aby zrozumieć tragedię wsi Koniuchy ze stycznia 1944 r., trzeba się cofnąć w czasie – do lata 1943 albo jeszcze lepiej – do pamiętnego września 1939 roku.

Sowiecka okupacja Kresów w latach 1939-1941 była dla Polaków traumatycznym doświadczeniem nie dlatego, że ich zapewniano, iż „bękart traktatu wersalskiego” już nigdy się nie podniesie, co gwarantują „dwa najpotężniejsze państwa ziemi”. Na bolszewicką propagandę Polacy byli impregnowani od dawna, poza tym byli przekonani, że wojna wkrótce się zakończy – najpóźniej wiosną 1940 roku.

Trauma, trwająca do dziś, brała się z obserwacji zachowań byłych współobywateli wysługujących się sowieckiemu okupantowi. Dotyczyło to niektórych Ukraińców, Białorusinów i wielu młodych, zbolszewizowanych Żydów. Agresję armii sowieckiej witali ci wszyscy kolaboranci – zgodnie z zaleceniami sowieckiej propagandy – jako „wyzwolenie od jaśniepanów polskich”. Współczesna Białoruś kontynuuje tę upokarzającą Polaków „wizję historii”, traktując 17 września jak narodowe święto, „dzień zjednoczenia Białorusinów”!

Pierwsze zbrodnie

Zakonspirowane przed wojną komunistyczne jaczejki dopuściły się we wrześniu 1939 r. wielu ohydnych zbrodni, szczególnie na przedstawicielach polskiego ziemiaństwa i inteligencji. Sprzyjała temu agresywna akcja propagandowa wkraczającej do Polski armii sowieckiej. Propagandowym zamiarem było wywołanie „rewolucji społecznej”, by pokazać światu, że agresja na Polskę jest „społecznym wyzwoleniem”. „Wyzwalanie” różnych narodów było ulubionym procederem Stalina i jego siepaczy.

Na skutek celowego pozostawienia zajętych obszarów – w okresie początkowym – bez kontroli sił porządkowych (by umożliwić „rewolucję społeczną”) doszło do licznych zbrodni oraz aktów bandytyzmu i grabieży. Cierpiało zwłaszcza polskie ziemiaństwo i osadnicy wojskowi. Okrucieństwo ówczesnych band, pewnych bezkarności, przerosło sceny zapamiętane z okresu rewolty bolszewickiej i wojny z bolszewikami.

Symbolem zbrodni na polskich ziemianach stało się męczeństwo Ludwiki i Antoniego Wołkowickich z Brzostowicy Małej na Białostocczyźnie. Komunistyczna banda związała ich ręce drutem kolczastym, do ust wlała wapno i żywcem zakopała. Taka była odpowiedź na nawoływania komandarmów do walki z „obszarnikami i kapitalistami”. Obliczono, że tylko w pierwszych dniach sowieckiej okupacji czerwoni bandyci zamordowali co najmniej 200 polskich ziemian.

Zaplanowane mordy


Zbrodni dopuściły się także regularne oddziały armii sowieckiej. Sowiecka propaganda nazywała wojsko polskie, podejmujące ograniczone działania obronne, „polskimi bandami”, kierowanymi przez „faszystowskie organizacje”! Tak! Propagandowy ubecki język czasów powojennego Powstania Antykomunistycznego narodził się już w roku 1939!

Nie były to zbrodnie wynikające z okrucieństwa poszczególnych dowódców, lecz zbrodnie zaplanowane i realizowane przez instytucje państwa sowieckiego. Wykonawcy tych zbrodni mieli świadomość, czego władza sowiecka od nich wymaga.

Znanym przykładem zbrodni wojennej na bezbronnych polskich jeńcach była śmierć oficerów i podoficerów Pińskiej Flotylli Rzecznej, zamordowanych 26 września 1939 r. w Mokranach przez oddział sowieckich sił pancernych. Największych zbrodni czerwona armia dokonała w Rohatynie (Stanisławowskie), gdzie doszło do rzezi na żołnierzach polskich i na ludności cywilnej. Także w Grodnie, Nowogródku, Sarnach, Tarnopolu, Wołkowysku, Oszmianie, Świsłoczy, Mołodecznie, Kosowie Poleskim, Chodorowie, Złoczowie, Stryju. Lista jest długa i ponura.

„Czerwona szmata na ramieniu”

To właśnie w tych wydarzeniach tkwi geneza późniejszej o ponad cztery lata tragedii mieszkańców wsi Koniuchy. W wielu wspomnieniach Polaków zsyłanych już od jesieni 1939 r. na Sybir (początek masowych operacji sybirskich to 10 lutego 1940 r.) pojawia się Żyd „z czerwoną szmatą na ramieniu”, który służy enkawudzistom za przewodnika podczas masowego rabunku mienia i zsyłania polskich rodzin na Sybir. Te traumatyczne doświadczenia polskie będą miały wpływ na stosunek Polaków do Żydów w okresie ich zagłady przez Niemców. Trzeba jeszcze do tego dodać fakty udokumentowane przez znawcę tematu prof. Krzysztofa Jasiewicza (monumentalne opracowanie naukowe „Pierwsi po diable…”): sowiecka administracja na zajętych polskich Kresach składała się w około 80 proc. (!) z inteligencji żydowskiej.

„Partyzanci”

Mimo tych złych doświadczeń znamy wiele przypadków polskiej pomocy dla Żydów zbiegłych z getta wileńskiego (istniało w latach 1941-1943) czy kowieńskiego (1941- -1944), także po ich likwidacji. Młodzi żydowscy zbiegowie mogli dołączyć do polskiej konspiracji, od 1943 r. pojawiły się przecież na Wileńszczyźnie i Nowogródczyźnie polskie oddziały partyzanckie, późniejsze brygady AK. Niestety, Żydzi antykomuniści w tych polskich oddziałach byli rzadkością (choć się zdarzali). Częściej zgłaszali się do „partyzantki sowieckiej”, co wynikało z logiki ich antypolskiej kolaboracji z Sowietami, podjętej jeszcze w roku 1939, oraz z powszechnego zbolszewizowania, zwłaszcza młodych Żydów.

Dywersja – przeciwko komu?


Sowieccy „partyzanci” byli nie tyle partyzantami, ile raczej dywersantami, kierowanymi przez sztab moskiewski. Zajmowali się nie tyle dywersją na zapleczu niemieckim, ile zwalczaniem antyniemieckiej, polskiej partyzantki AK. Do historii przeszła zbrodnia dokonana na polskim oddziale AK, dowodzonym przez por. Antoniego Burzyńskiego „Kmicica”. Sowieccy „partyzanci” z oddziału Fiodora Markowa zdobyli zaufanie „Kmicica” w kilku akcjach przeciwko Niemcom. Wykorzystując to zaufanie, w sierpniu 1943 r. podstępnie opanowali bazę oddziału w okolicy jeziora Narocz, rozbroili go i zamordowali 80 młodych polskich akowców. Zagłada oddziału „Kmicica” sprawiła, że wileńska AK ostatecznie pozbyła się złudzeń co do intencji sowieckich „partyzantów”. Z resztek oddziału „Kmicica” powstała legendarna 5. Wileńska Brygada AK mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, po wojnie uczestnicząca w Powstaniu Antykomunistycznym.

„Wpieriod” – dokąd?


Doktor Piotr Gontarczyk z Biura Lustracyjnego IPN jest autorem cennych publikacji, ukazujących sowieckich kolaborantów w kresowej zonie okupacyjnej oraz genezę stalinowskiej partii w Polsce („PPR – droga do władzy”). Pisząc o Koniuchach, zwrócił uwagę, że „już od pierwszych dni konfliktu niemiecko-sowieckiego armia czerwona i NKWD próbowały budować ruch partyzancki na terenach zajmowanych przez Niemców”. Początkowo te sowieckie grupy były nieliczne, jednak „sytuacja zmieniła się w drugiej połowie 1943 r., kiedy do lasów trafiło kilkuset Żydów, głównie uciekinierów z kowieńskiego getta. Do końca niemieckiej okupacji stanowili oni większość w najbardziej znanych sowieckich oddziałach partyzanckich, takich jak ’Wpieriod’, ’Borba’ czy ’Smiert okupantam’ (…). Ten ostatni oddział przyczynił się do tragedii wsi Koniuchy”.

Czy te sowiecko-żydowskie oddziały dywersyjne można zaliczyć do partyzantki antyniemieckiej? Jeśli tak, to dlaczego zabijały polskich partyzantów, którzy walczyli z Niemcami na tym terenie? Doktor Gontarczyk na podstawie bogatej kwerendy archiwalnej uważa, że „do końca niemieckiej okupacji większość ze wspomnianych oddziałów [sowieckich] wykonała po kilka akcji bojowych, z czego większość miała znikome znaczenie. Rozmaite ’wyczyny bojowe’ sowieckich partyzantów zaczęły lawinowo rosnąć dopiero po wojnie”…

Więc o co chodziło Moskwie, kierującej za pośrednictwem „sztabu partyzanckiego” tymi „partyzantami”? „Wiele wskazuje na to, że efekt militarnych działań nie był dla Moskwy najistotniejszy. (…) Ważna była aktywność wywiadowcza, skierowana przeciwko niepodległościowym aspiracjom Polaków i Litwinów, a także zwalczanie (poprzez likwidację czy donos do gestapo) ’antysowieckiego elementu’. Jest więc kwestią dyskusyjną, na ile była to partyzantka ’antyfaszystowska’ (’antynazistowska’ – jak nazywa się ją teraz w Rosji i w USA), a na ile przedłużenie sowieckich organów bezpieczeństwa, działających przeciwko interesom narodów ujarzmionych przez Stalina (…). Sowieccy partyzanci nie czuli się emocjonalnie związani z polskimi czy litewskimi chłopami. Traktowali ich brutalnie, jak ludność podbitą. O ’akcjach zaopatrzeniowych’ wobec miejscowej ludności można znaleźć dziesiątki relacji złożonych przez ich uczestników”.

Samoobrona wsi Koniuchy miała dość tych „akcji zaopatrzeniowych”. Tu się zaczyna tragedia polskiej wsi.

„Bez obuwia i ubrań

Jedną z relacji złożył w roku 1962 żydowski „partyzant” z sowieckiego oddziału, Izrael Weiss: „Stoi mi wyjątkowo jasno przed oczyma jedna taka akcja. Oddział w sile kompanii pod dowództwem Szlomo Branda wyruszył o zmroku tego zimowego dnia, aby zaopatrzyć się w prowizję w ’bogatej’ wiosce niedaleko miasteczka Ejszyszki. Do celu dotarliśmy około północy. Wystawiliśmy czujki po obu stronach wioski, a ja wraz ze swymi ludźmi wszedłem do pierwszego gospodarstwa (…). Pracowaliśmy jak w gorączce przez całą noc, zabierając jedzenie, aż zaświtał ranek (…). Nie był to jakiś wyjątek”.

Wiadomo, że partyzantka żyje na koszt ludności terenu, w którym działa. Jednak sowieccy i żydowscy „partyzanci” w rejonie Puszczy Rudnickiej nie zadowalali się zaopatrzeniem w niezbędną dla oddziału żywność. Cytowany przez Gontarczyka litewski historyk Rimantas Zizas pisał: „Ze starostwa Dawciuny do Puszczy Rudnickiej co noc idzie 6-8 furmanek, skąd nigdy nie wracają wozy i konie (…). W ciągu półtora miesiąca więcej niż połowa mieszkańców została bez obuwia i ubrań”…

Problem z sowieckimi i żydowskimi „partyzantami” polegał na tym, że zajmowali się bandytyzmem, a nie na tym, że byli Sowietami czy Żydami. Dziś dla celów propagandowych realizuje się w Stanach Zjednoczonych kłamliwe filmy, sławiące ich „dokonania bojowe”, często zjadliwie antypolskie. Nie możemy milczeć. To kwestia honoru narodowego. To kwestia pamięci o partyzantach „Kmicica” i o nim samym, o mieszkańcach wsi Koniuchy i innych ofiarach tej „partyzantki”.

Piotr Szubarczyk

za: http://www.naszdziennik.pl/wp/66601,trauma-kresowa.html